Sıyırma Kazısı Nedir?
Hayatımda, her şeyin en zorlayıcı olduğu, en belirsiz olduğu anlardan birinde, kaybolan bir şeyi bulmaya çalışırken, yanlışlıkla bir başka şeyin sıyrıldığını fark ettim. İşte o an, sıyırma kazısı terimi hayatımda gerçek bir anlam kazandı. Ne demekti bu? Hani, duygusal bir yara açmak, bir şeyin altını kazıdıkça daha derinlere inmek, ama ne olduğunu tam olarak anlamamak. Gerçekten o an, bu terimin anlamını içimde derin bir şekilde hissettim.
Kayseri’nin dar sokaklarında, sabahın erken saatlerinde eski bir binanın önünde durmuş, elimde eski bir kazma ve kürekle işe başlamıştım. Havanın soğukluğundan, gözlerim yaşarmış, ama ne hissettiğimi anlayamıyordum. Belki biraz heyecan, belki biraz korku vardı içimde. Ama kazma hareketleri devam ettikçe, ne kadar “kötü” olduğunu fark etmeye başladım.
Bir Yerin Altına Gömülü Anılar
Evet, sıyırma kazısıydı bu; her şey bir anda başıma patlayan bir tür kaza gibi oldu. Bir duvar vardı, eski, taşlardan yapılmış. O duvarın altındaki toprağın içine gömülü bir şey vardı. Her kazma hareketimle, içimde bir his yükseliyordu; eski bir kayıp, bir anı, bir sır… O kadar derinlere inmek, neyin doğru olduğunu bilmeden kazmak, ruhumu eziyordu. Kazmayı salladıkça, kazdıkça, içimde bir şeyler yerinden oynuyordu.
İçimdeki o eski, duygusal yaraya doğru her darbede, bir şeyin sıyrıldığını hissediyordum. Bir şeyin altındaki o eski duygular, o kaybolan anılar yeniden yüzeye çıkıyordu. Ama bir yanda da “İyi ki kazıyorum” dedim kendime. Çünkü kazdıkça, derinlere inmeyi, anlamaya başlamayı, bu kaybı belki de kabul etmeyi öğreniyordum.
O Anki Heyecan, Sonrasındaki Hayal Kırıklığı
Sıyırma kazısı yaparken, bir anda altından bir şey çıkarsa diye düşündüm. Belki eski bir taş, belki bir heykel… Bir şey, sadece bir şey… Kafamda onlarca senaryo canlandı. Ama kazdıkça bulduğum tek şey, yavaşça kirli, kuru toprak oldu. İçimde bir hayal kırıklığı, büyük bir boşluk hissettim. Hani neyin peşindeydim? Bu kazı sadece arayış, bir şeyi bulma çabası mıydı?
Sonra düşündüm, belki de gerçek sıyırma kazısı, bulduğum şeyin altındaki şey değildi. Belki de kazdıkça, daha fazla kaybolan şeyleri bulmam gerekecekti. Bazen sıyırma kazısı, kazıdıkça duygusal bir katmanın daha derinlerine inmek, kaybolan şeyleri bulmaya çalışmak gibi bir şeydi. Ama aslında, neyi kazıdığımı ve neyi bulduğumu bilmek imkansızdı.
Kazı yapmak, toprakla uğraşmak bir tür arayıştı. Belki de o arayışta kaybolmuş bir şeyin peşindeydim. Ama ne olduğunu bilmiyordum. Kazı, sürekli olarak kaybolan şeyin ardından sürükleyen bir yoldu. İçimde bir yan, bu kaybı kabul edemediğini, bu sıyrılmayı kabullenemediğini söylüyordu. O an, kazmanın her darbesiyle bir şeyin sıyrılmasından daha çok, bir şeyin kaybolması gibi bir şey oldu.
Sonunda Anladım: Kazdıkça Kaybolan
Bir süre sonra, kazmayı bırakıp durup düşündüm. Kazdıkça kaybolan her şeyin, aslında kaybolmuş bir parçayı daha ortaya çıkardığını fark ettim. Hani, sıyırma kazısı dediğimiz şeyin sadece fiziksel değil, duygusal bir boyutu olduğunu anlamıştım. İçimdeki kaybolan anıları, belki de kaybettiğim umutları tekrar bulmayı beklerken, sıyırdıkça daha da kayboluyor gibi hissediyordum.
Sıyırma kazısı; bir şeyleri bulmaya çalışmakla birlikte, aslında her kazmada daha da kaybolan şeylerle yüzleşmek demekti. Yani kazdıkça içindeki boşlukların daha da derinleşmesi… O boşlukla yüzleşmek zor, ama aynı zamanda bunu anlamak da gereksiz bir şekilde sıyrılmaktan daha anlamlıydı.
Yavaşça kazmayı bırakıp, ellerimi temizlemeye başladım. O an, ne kadar kaybolduğumuzu fark ettim. İnsan bir şeyleri sıyırdıkça, aslında onları ararken, o kaybolan şeyi bir şekilde daha da göremeyebilir. Bir süre sessizce bekledim, ama ardından içimde bir huzur hissettim. Çünkü kaybolan şeylerin yerine, onlara karşı olan duygularım sıyrıldı. Artık daha netti.
Sıyırma Kazısının Gerçek Anlamı
O kazı bir süre sonra sona erdi, ama bu kazı aslında içimde bambaşka bir değişim yaratmıştı. Bir şeyleri kazırken kaybetmek, kaybolan şeyleri bir tür derinlikte anlamak ve sıyırarak yüzeye çıkarmak, bazen de geriye doğru bir yolculuğa çıkmaktır. Bazen kaybolan parçaları bulamayabiliriz, ama o kaybolan parçaların altındaki toprakta gizli olan bir şeyleri keşfetmek, insanı farklı bir yöne sürükleyebilir.
Sıyırma kazısı dediğimizde, sadece fiziksel bir kazı değil, bir içsel değişim, duygusal bir arayış olarak görmek gerekir. Kazmaya devam ettiğinde, kaybolan şeylerin peşinden gitmek belki de daha büyük bir içsel sıyrılmaya neden olur. Çünkü bazen kaybolan şeyleri bulmaktan çok, onları sıyırdıkça anlamak, işte asıl kazançtır.
O yüzden sıyırma kazısı yapmak, sadece bir kazı değil, aynı zamanda içindeki kaybolan parçalarla yüzleşmek ve onları kabullenmeyi öğrenmektir.